10 เรื่องในซีรีส์เกาหลีที่คนไทยอาจไม่เข้าใจ แต่จริง ๆ แล้วมีที่มาจากวัฒนธรรมเกาหลี

ใครที่ดูซีรีส์เกาหลีเป็นประจำ น่าจะเคยเห็นฉากที่ตัวละครทำบางอย่างจนเรารู้สึกว่า “ทำไมต้องทำแบบนั้นด้วยนะ?” ไม่ว่าจะเป็นการใช้สองมือรับของ การหลบหน้าเวลาผู้ใหญ่ดื่ม การรอให้ผู้ใหญ่เริ่มกินก่อน หรือแม้แต่การเรียกคนอื่นด้วยคำอย่าง “อปป้า” “ออนนี่” และ “ซอนเบ”

หลายพฤติกรรมที่ปรากฏใน K-Drama ไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อให้เรื่องดูเป็นเกาหลี แต่เกี่ยวข้องกับภาษา มารยาท ความสัมพันธ์ระหว่างคนในสังคม และวัฒนธรรมที่สืบต่อกันมา

Koreasarang ชวนมาดูกันว่า มีเรื่องอะไรบ้างที่เราเห็นอยู่บ่อย ๆ ในซีรีส์เกาหลี แต่จริง ๆ แล้วมีความหมายมากกว่าที่คิด

1. ทำไมเวลารับของจากผู้ใหญ่ ต้องใช้สองมือ?

ฉากที่ตัวละครยื่นเอกสาร แก้วน้ำ ของขวัญ หรือสิ่งของให้กัน แล้วอีกฝ่ายใช้ สองมือรับ เป็นภาพที่พบได้บ่อยในซีรีส์เกาหลี

การใช้สองมือไม่ได้หมายความว่าจะต้องทำทุกครั้งหรือกับทุกคน แต่เป็นหนึ่งในวิธีแสดงความสุภาพและให้เกียรติ โดยเฉพาะเมื่อรับสิ่งของจากผู้ที่อายุมากกว่า หรืออยู่ในสถานะที่ควรให้ความเคารพ

ในวัฒนธรรมเกาหลี การแสดงความเคารพสามารถสะท้อนออกมาผ่านทั้งภาษา การทักทาย การกิน และการดื่ม รวมถึงการใช้มือรับสิ่งของด้วย

ดังนั้น ถ้าในซีรีส์เห็นตัวละครรับเอกสารจากหัวหน้าแล้วใช้สองมือ ก็ไม่ได้เป็นเพียงท่าทางประกอบฉาก แต่เป็นการสื่อถึงความสุภาพและลำดับความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร

2. ทำไมเวลารินเหล้าให้ผู้ใหญ่ ต้องใช้สองมือ?

อีกหนึ่งฉากยอดฮิตคือเวลาตัวละครนั่งดื่ม โซจู (Soju) ด้วยกัน คนที่อายุน้อยกว่ามักรินเครื่องดื่มให้ผู้ใหญ่หรือคนที่ควรให้ความเคารพ โดยใช้สองมือจับขวดหรือใช้มือหนึ่งถือขวดและอีกมือช่วยประคอง

ในทางกลับกัน เมื่อได้รับเครื่องดื่มจากผู้ใหญ่ การรับแก้วด้วยสองมือก็เป็นการแสดงความเคารพเช่นกัน

วัฒนธรรมการดื่มของเกาหลีมีรากมาจากแนวคิดเรื่องมารยาทและการให้เกียรติผู้อาวุโส โดยธรรมเนียมการรับแก้วด้วยสองมือถูกกล่าวถึงในแหล่งข้อมูลด้านวัฒนธรรมของเกาหลีโดยตรง

แล้วทำไมเวลายกแก้วดื่มถึงต้องหันหน้าไปทางอื่น?

ฉากนี้ก็เห็นบ่อยมากในซีรีส์ เมื่อดื่มต่อหน้าผู้ใหญ่ คนที่อายุน้อยกว่ามักหันศีรษะหรือหันตัวออกเล็กน้อยระหว่างดื่ม เพื่อแสดงความสุภาพต่อผู้ที่อาวุโสกว่า ซึ่งเป็นธรรมเนียมที่ยังพบเห็นได้ในวัฒนธรรมการดื่มของเกาหลี

ดังนั้น ถ้าเห็นพระเอกหันหน้าออกจากหัวหน้าก่อนยกโซจูเข้าปาก ก็ไม่ได้กำลังทำอะไรแปลก ๆ แต่กำลังแสดงมารยาทตามธรรมเนียมที่คุ้นเคยในเกาหลี

3. ทำไมต้องรอให้ผู้ใหญ่เริ่มกินก่อน?

ฉากกินข้าวในซีรีส์เกาหลีมักมีรายละเอียดเล็ก ๆ ที่คนไทยอาจไม่ทันสังเกต หนึ่งในนั้นคือ คนอายุน้อยกว่ามักรอให้ผู้ใหญ่เริ่มรับประทานอาหารก่อน แนวคิดนี้เกี่ยวข้องกับการให้ความเคารพผู้ใหญ่ และเป็นส่วนหนึ่งของมารยาทบนโต๊ะอาหารแบบเกาหลี

โดยมารยาทการรับประทานอาหารแบบดั้งเดิม คนอายุน้อยมักไม่เริ่มจับช้อนหรือตะเกียบและรับประทานอาหารก่อนผู้ใหญ่ที่ร่วมโต๊ะ

เพราะฉะนั้น ฉากที่ตัวละครวัยรุ่นนั่งรอพ่อแม่หรือหัวหน้าเริ่มกินก่อน จึงเป็นอีกหนึ่งรายละเอียดที่ช่วยบอกความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครโดยไม่ต้องมีบทพูดอธิบาย

4. ทำไมเกาหลีถึงมีคำเรียกคนตามอายุและความสัมพันธ์เยอะมาก?

ถ้าเพิ่งเริ่มดูซีรีส์เกาหลี อาจสงสัยว่าทำไมตัวละครคนหนึ่งถึงเรียกอีกคนว่า อปป้า (오빠) แต่บางครั้งกลับเรียกชื่อ หรือใช้คำอื่นแทน

สาเหตุสำคัญคือ ภาษาเกาหลีมีระบบคำสุภาพและระดับภาษา รวมถึงคำเรียกที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างผู้พูดกับผู้ฟัง

ตัวอย่างที่คนดูซีรีส์คุ้นเคย เช่น

• 오빠 (Oppa) — ผู้หญิงใช้เรียกพี่ชายหรือผู้ชายที่อายุมากกว่าซึ่งมีความสนิทหรือความสัมพันธ์ที่เหมาะสม

• 언니 (Unnie) — ผู้หญิงใช้เรียกพี่สาวหรือผู้หญิงที่อายุมากกว่า

• 형 (Hyung) — ผู้ชายใช้เรียกพี่ชายหรือผู้ชายที่อายุมากกว่า

• 누나 (Noona) — ผู้ชายใช้เรียกพี่สาวหรือผู้หญิงที่อายุมากกว่า

• 선배 (Seonbae) — ใช้เรียกคนที่มีประสบการณ์หรืออยู่มาก่อนในสถาบันหรือสายงานเดียวกัน

• 후배 (Hubae) — ใช้เรียกคนที่เข้ามาทีหลังหรือมีประสบการณ์น้อยกว่าในบริบทเดียวกัน

การเลือกใช้คำจึงไม่ได้บอกแค่ว่า “ใครอายุมากกว่าใคร” แต่ยังช่วยบอกระดับความสนิทสนมและความสัมพันธ์ทางสังคมด้วย

5. ทำไมตัวละครในซีรีส์ถึงพูดสุภาพกับบางคน แต่พูดกันเองกับอีกคน?

เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับ ระดับภาษาของเกาหลี (speech levels) ในภาษาเกาหลี วิธีพูดสามารถเปลี่ยนไปตามบุคคล สถานการณ์ และระดับความเป็นทางการ เช่น การพูดกับเพื่อนสนิทอาจแตกต่างจากการพูดกับหัวหน้า อาจารย์ หรือผู้ใหญ่

ภาษาเกาหลีมีระบบคำยกย่องและระดับภาษาเพื่อสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างผู้พูดกับผู้ฟังโดยตรง จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมในซีรีส์ ตัวละครเดียวกันอาจพูดกับเพื่อนแบบหนึ่ง แต่เมื่อหันไปคุยกับหัวหน้าก็เปลี่ยนรูปแบบการพูดทันที

และนี่ก็เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้การแปลคำว่า “ค่ะ/ครับ” หรือคำลงท้ายในภาษาเกาหลีแบบตรงตัว อาจไม่สามารถถ่ายทอดความสัมพันธ์ของตัวละครออกมาได้ทั้งหมด

6. ทำไมเข้าบ้านเกาหลีแล้วต้องถอดรองเท้า?

ฉากถอดรองเท้าก่อนเข้าบ้านเป็นอีกภาพที่พบได้บ่อยในซีรีส์เกาหลี เรื่องนี้มีทั้งเหตุผลด้านความสะอาดและรูปแบบการใช้พื้นที่ในบ้านแบบเกาหลี โดยเฉพาะวัฒนธรรมการใช้พื้นที่ภายในบ้านที่เกี่ยวข้องกับการนั่งหรือใช้ชีวิตบนพื้น

ดังนั้น การถอดรองเท้าจึงเป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไปเมื่อเข้าไปในบ้านของผู้อื่น และเป็นหนึ่งในมารยาทพื้นฐานที่ผู้มาเยือนควรคำนึงถึง

ถ้าไปเที่ยวเกาหลีแล้วได้รับเชิญเข้าไปในบ้านของคนเกาหลี การสังเกตว่าคนในบ้านถอดรองเท้าหรือจัดพื้นที่อย่างไร จะช่วยให้เราทำตามได้ง่ายกว่าการเดาเอง

7. ทำไมโต๊ะอาหารเกาหลีถึงเต็มไปด้วยเครื่องเคียง?

ดูซีรีส์เกาหลีทีไร หลายคนน่าจะเคยสงสัยว่า

“กินกันกี่คน ทำไมกับข้าวเยอะขนาดนั้น?”

คำตอบหนึ่งก็คือ Banchan (반찬) หรือเครื่องเคียงที่เสิร์ฟคู่กับอาหารหลัก

เครื่องเคียงอาจประกอบด้วยผัก เนื้อสัตว์ อาหารทะเล หรืออาหารหมักหลายชนิด และมักจัดวางไว้ตรงกลางโต๊ะเพื่อให้คนที่ร่วมโต๊ะรับประทานร่วมกัน

ในมื้ออาหารแบบเกาหลี จึงสามารถเห็นทั้งข้าว ซุป อาหารจานหลัก และเครื่องเคียงหลายชนิดอยู่บนโต๊ะพร้อมกัน ซึ่งแตกต่างจากวัฒนธรรมการเสิร์ฟอาหารแบบเป็นคอร์สของบางประเทศ

เพราะฉะนั้น ฉากครอบครัวนั่งกินข้าวแล้วโต๊ะเต็มไปด้วยจานเล็ก ๆ จึงเป็นภาพที่สะท้อนรูปแบบการรับประทานอาหารของเกาหลีได้เป็นอย่างดี

8. ทำไมถึงห้ามปักตะเกียบลงในชามข้าว?

ถ้าใครเคยดูซีรีส์เกาหลีที่เกี่ยวกับครอบครัวหรือพิธีกรรม อาจเคยเห็นตัวละครรีบห้ามอีกคนเมื่อเอาตะเกียบปักลงในชามข้าว สาเหตุคือ การปักตะเกียบในแนวตั้งลงบนข้าวมีความเกี่ยวข้องกับการจัดอาหารในพิธีกรรมสำหรับผู้เสียชีวิต

ดังนั้น ในชีวิตประจำวันจึงถือเป็นสิ่งที่ไม่ควรทำ เพราะทำให้นึกถึงพิธีกรรมเกี่ยวกับผู้เสียชีวิต

นี่เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ซีรีส์มักใช้สื่อว่า ตัวละครคนนั้น “รู้มารยาท” หรือในทางกลับกัน หากทำผิดก็อาจถูกผู้ใหญ่ตำหนิได้

9. ทำไมการโค้งถึงสำคัญในเกาหลี?

ถ้าสังเกตดี ๆ ตัวละครในซีรีส์เกาหลีไม่ได้ทักทายกันด้วยการจับมือเพียงอย่างเดียว แต่การ โค้ง เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ใช้แสดงความสุภาพ ซึ่งระดับของการโค้งอาจแตกต่างกันตามสถานการณ์และระดับความเป็นทางการ

โดยทั่วไป การโค้งเล็กน้อยสามารถใช้เป็นการทักทายหรือแสดงความสุภาพในชีวิตประจำวัน ขณะที่สถานการณ์ที่เป็นทางการหรือเกี่ยวข้องกับการแสดงความเคารพมากขึ้นอาจใช้การโค้งที่ชัดเจนกว่า จึงไม่น่าแปลกที่ในซีรีส์ เราจะเห็นตัวละครโค้งให้หัวหน้า อาจารย์ พ่อแม่ หรือผู้ใหญ่ ก่อนหรือหลังพูดคุยกัน

10. ทำไมเรื่อง “อายุ” ถึงมีบทบาทกับความสัมพันธ์ในซีรีส์มาก?

นี่อาจเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด เพราะหลายข้อที่กล่าวมาข้างต้นล้วนเชื่อมโยงกลับมาที่ อายุและลำดับความอาวุโส ในสังคมเกาหลี แนวคิดเรื่องการให้เกียรติผู้ที่อาวุโสกว่ามีอิทธิพลต่อทั้งภาษา การทักทาย การรับประทานอาหาร และการดื่ม

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการรู้ว่า “ใครเกิดก่อน” หรือ “ใครเข้าทำงานก่อน” จึงสามารถส่งผลต่อวิธีที่ตัวละครพูดและปฏิบัติต่อกัน

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าคนเกาหลีทุกคนจะปฏิบัติตามธรรมเนียมแบบเดียวกันทุกสถานการณ์ เพราะสังคมเกาหลีในปัจจุบันมีความหลากหลาย และมารยาทหลายอย่างก็ปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย สถานที่ และความสัมพันธ์ของแต่ละคน

ดูซีรีส์เกาหลีครั้งต่อไป ลองสังเกตสิ่งเหล่านี้ดู

หลังจากรู้ที่มาของพฤติกรรมเหล่านี้แล้ว การดู K-Drama ครั้งต่อไปอาจสนุกขึ้น เพราะหลายฉากที่ดูเหมือนเป็นรายละเอียดเล็ก ๆ จริง ๆ แล้วกำลังบอกอะไรเกี่ยวกับตัวละครอยู่

• ใครอายุมากกว่าใคร?

• ใครมีตำแหน่งสูงกว่า?

• สองคนนี้สนิทกันแค่ไหน?

• ตัวละครกำลังแสดงความเคารพ หรือกำลังละเมิดมารยาทบางอย่าง?

สิ่งเหล่านี้สามารถสังเกตได้จากทั้ง คำเรียก น้ำเสียง การใช้ภาษา การโค้ง การใช้มือ ไปจนถึงพฤติกรรมบนโต๊ะอาหาร

และนี่อาจเป็นหนึ่งในเสน่ห์ของซีรีส์เกาหลี เพราะนอกจากจะเล่าเรื่องผ่านบทสนทนาแล้ว รายละเอียดเล็ก ๆ เหล่านี้ยังช่วยให้เราเข้าใจความสัมพันธ์และวัฒนธรรมเกาหลีได้มากขึ้นอีกด้วย